Kuzey Makedonya Vatandaşlık Başvurusu Uygunluk Kriterleri ve Prosedürü

Kuzey Makedonya Vatandaşlık yasası, 1991 tarihli Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasası'nın 4. maddesi ile 1992 tarihli Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Vatandaşlık Yasası ve bu yasada yapılan güncel yasal değişiklikler çerçevesinde yürütülmektedir. Kuzey Makedonya vatandaşlığı öncelikle "jus sanguinis" (soybağı/kan bağı) ilkesine dayanmaktadır. Jus sanguinis, ülkelerin vatandaşlık kanunlarına göre bireylerin kendi ailelerinin veya atalarının sahip oldukları vatandaşlığa yasal olarak geçebilmelerini sağlayan hukuk ilkesidir. Başka bir deyişle, doğum yerine bakılmaksızın, bir kişinin ebeveynlerinden en az biri Kuzey Makedonya vatandaşı ise çocuk da yasal olarak Kuzey Makedonya vatandaşlığını kazanmaktadır.

Makedonya Vatandaşlığı Alma Yolları

Kuzey Makedonya vatandaşlığı kazanma yolları yasal mevzuatlarda şu şekilde listelenmiştir:

• Soybağı yolu ile vatandaşlık
• Doğum ile vatandaşlık
• Normal başvuru (doğal yoldan kabul) ile vatandaşlık

Soybağı Yoluyla Makedonya Vatandaşlığı

Soybağı yoluyla Makedonya vatandaşlığını; doğum anında her iki ebeveyni de Makedonya vatandaşı olan çocuklar doğrudan kazanır. Ayrıca Makedonya'da doğan, doğum anında ebeveynlerinden biri Makedonya vatandaşı olan ve diğer ebeveynin vatandaşlığı konusunda yasal bir uyuşmazlık bulunmayan çocuklar ile ebeveynlerinden biri Makedonya vatandaşı olup diğer ebeveyni bilinmeyen veya vatansız olan yurt dışı doğumlu çocuklar da bu haktan yararlanabilmektedir.

Evlat edinilen çocukların yasal durumu için ise tam evlat edinme prosedürünün gerçekleşmiş olması ve evlat edinen ebeveynlerden en az birinin Kuzey Makedonya vatandaşı olması durumunda çocuğa doğrudan vatandaşlık hakkı tanınmaktadır.

Kuzey Makedonya vatandaşı olan ebeveyn tarafından yurt dışında dünyaya getirilen çocuklar, anne veya babasından birinin doğum anında Makedonya vatandaşı, diğerinin ise yabancı uyruklu olması halinde, resmi bildirimde bulunarak Makedonya vatandaşı olabilirler. 18 yaşından önce Makedonya vatandaşı ebeveyni ile birlikte ülkeye kalıcı olarak yerleşen çocuklar da yasal olarak vatandaşlık hakkı elde eder. 23 yaşından önce ise, küçüklüğünde ebeveynleri tarafından bildirimi yapılmamış ancak 18 yaşını doldurmuş kişilerin kendi şahsi başvuruları kabul edilmektedir. Vatandaşlık bildirimlerinin yetkili İçişleri Bakanlığı organlarına veya yurt dışındaki Makedonya dış temsilciliklerine yapılması zorunludur.

Doğum Yoluyla Makedonya Vatandaşlığı

Doğum yoluyla Makedonya vatandaşlığı, münhasıran Makedonya topraklarında doğan veya bulunan; ancak ebeveynleri bilinmeyen, ebeveynlerinin vatandaşlığı bulunmayan ya da tamamen vatansız olan çocuklar için geçerli yasal bir koruma yöntemidir. Bu koruma kapsamında vatandaşlık verilen kişilerin, 15 yaşını doldurmadan önce ebeveynlerinin yabancı ülke vatandaşı olduğunun resmi olarak tespit edilmesi durumunda Makedonya vatandaşlığı yasal olarak sona erer.

Başvuru Yolu ile Makedonya Vatandaşlığı

Başvuru yoluyla Makedonya vatandaşlığı, yasada belirtilen belirli ikamet ve entegrasyon şartlarını yerine getirmesi koşuluyla, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti vatandaşlığına kabul edilmek üzere şahsen yazılı talepte bulunan yabancı uyruklu kişiler tarafından alınabilmektedir.

Kuzey Makedonya Vatandaşlık Şartları

Doğal yoldan başvuru yöntemiyle Kuzey Makedonya vatandaşlığı alabilmek için adayların sağlaması gereken güncel yasal şartlar aşağıda sıralanmıştır:

• Başvuru tarihi itibarıyla en az 18 yaşında olmak
• Vatandaşlık başvurusu öncesinde, geçerli oturum izinleriyle Makedonya topraklarında yasal ve sürekli olarak en az 7 yıl ikamet etmiş olmak
• Ülkede barınma, maddi geçim ve sosyal güvenliği yasal olarak sağlayacak düzeyde düzenli ve kalıcı bir gelir kaynağına sahip olduğunu belgelemek
• Makedonya mevzuatlarına veya vatandaşı olunan ülkenin kanunlarına göre en az 1 yıl hapis cezası gerektiren yüz kızartıcı bir suçtan mahkum olmamış olmak
• Makedonya'da ve vatandaşı olunan mevcut devlette başvuru sahibi adına aktif olarak yürütülen bir cezai işlem veya soruşturma bulunmaması
• Sosyal çevre ve resmi kurumlarla temel iletişim kurulabilecek düzeyde yeterli Makedonca dil bilgisine sahip olmak
• Makedonya resmi makamlarınca verilmiş aktif bir ikamet yasağı veya dışarı çıkarma tedbiri kararı bulunmamak
• Kişinin Makedonya vatandaşlığına kabul edilmesinin, ülkenin ulusal güvenliğini, kamu düzenini veya savunmasını tehlikeye atmayacağının onaylanması
• Makedonya Cumhuriyeti'nin sadık bir vatandaşı olunacağına dair resmi vatandaşlık yemininin imzalanması

Makedonya Vatandaşlık Başvurusu Nasıl Yapılır?

Makedonya vatandaşlık başvurusu, yabancı ülke vatandaşlarının ülkede kesintisiz ve yasal oturum izinleriyle 7 yıllık ikamet süresini tamamlamalarının ardından gerekli evraklarla birlikte şahsen resmi kurumlara müracaat etmesiyle gerçekleştirilir.

Başvuru yapıldıktan sonra Ulusal Güvenlik Ajansı, başvuran kişinin vatandaşlığa kabulünün ülkenin ulusal güvenliği veya savunma mekanizmaları açısından bir tehdit oluşturup oluşturmadığını yasal olarak en geç 6 aylık bir inceleme süreci içerisinde karara bağlamakla yükümlüdür.

Makedonya Cumhuriyeti'nden geçmiş yıllarda yasal olarak göç etmiş olan eski göçmenler ve onların birinci dereceye kadar olan doğrudan soyları (çocukları), Makedonca dil şartından muaf tutularak soybağı/göçmenlik kapsamında başvuru yoluyla vatandaşlık kazanabilmektedir.

Yasal ikamet süresini tamamlayarak başvurusu olumlu sonuçlanan kişiler, resmi vatandaşlığa kabul kararının İçişleri Bakanı tarafından imzalandığı ve tebliğ edildiği tarihten itibaren Kuzey Makedonya Cumhuriyeti vatandaşlığını resmen kazanmış sayılırlar. Tüm vatandaşlık kazanımı, kaybı veya tespiti talepleri, yurt içinde bulunulan ikamet yerine göre İçişleri Bakanlığı'na, yurt dışında ise resmi Makedonya Cumhuriyeti konsolosluklarına veya büyükelçiliklerine yapılmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Makedonya vatandaşlığı ve başvuru süreci hakkında en sık aldığımız sorulara ve uzmanlarımızın yasal yanıtlarına aşağıdaki başlıklarda yer verilmiştir.

Yatırım Yoluyla Makedonya Vatandaşı Olabilir Miyim?

Kuzey Makedonya'nın geçmiş yıllarda belirli bir finansal fon yatırımına veya gayrimenkul alımına bağlı olarak yürüttüğü "Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Programı", Avrupa Birliği uyum yasaları ve uluslararası güvenlik kriterleri gereğince resmi olarak askıya alınmış ve yeni genel başvurulara kapatılmıştır. Güncel mevzuata göre, sadece düz bir mülk veya fon alımıyla doğrudan hızlı vatandaşlık kazanılması mümkün değildir. Ancak, ülke ekonomisine çok yüksek düzeyde katma değer sağlayan, teknolojik veya endüstriyel büyük istihdam ağları kuran yabancı girişimciler, İçişleri Bakanlığı ve hükümetin özel takdiriyle "stratejik ekonomik yatırımcı" statüsünde istisnai olarak vatandaşlığa kabul edilebilmektedir.

Evlilik Yolu ile Makedonya Cumhuriyeti Vatandaşlığı Alabilir Miyim?

Evlilik yoluyla Makedonya vatandaşlığı, bir Kuzey Makedonya vatandaşı ile evli olan yabancı uyruklu kişilere yasal mevzuat çerçevesinde basitleştirilmiş doğal yoldan kabul (facilitated naturalization) hakkı tanımaktadır. Bu kapsamda iki yasal temel bulunmaktadır; başvuru sahibi eğer evliliğini Makedonya toprakları içerisinde sürdürüyorsa en az 3 yıllık resmi evlilik bağı ve ülkede en her yılı kesintisiz olmak üzere en az 1 yıl yasal ikamet izniyle yaşamış olma şartını karşılamalıdır. Diğer bir yasal alternatif olarak, çift eğer tamamen yurt dışında (örneğin Türkiye'de) yerleşik olarak yaşıyorsa, Makedonya'da ikamet şartı aranmaksızın en az 8 yıllık resmi evlilik süresinin doldurulmuş olması ve ülkeyle etkin bağların kanıtlanması halinde vatandaşlık başvurusu yapılabilmektedir. Her iki yöntemde de başvuru sahibinden asıl vatandaşlığını terk ettiğine dair bir yasal kanıt sunması istenmemektedir.

Makedonya Çifte Vatandaşlığa İzin Veriyor Mu?

Kuzey Makedonya Cumhuriyeti yasal mevzuatları çerçevesinde çifte vatandaşlık hakkı tanınmaktadır. Doğal yoldan kabul, soybağı, göçmenlik veya evlilik yoluyla Makedonya vatandaşı olmak isteyen yabancı ülke vatandaşlarının, yasal başvuru süreçlerinde kendi orijinal eski vatandaşlıklarından vazgeçmeleri veya bunu yasal olarak beyan etmeleri gerekmemektedir.

Makedonya Vatandaşlığı Kaybedilir Mi?

Makedonya vatandaşlığı; kişinin kendi rızasıyla yasal olarak vazgeçme (renunciation) talebinde bulunması halinde veya uluslararası yasal anlaşmaların öngördüğü olağanüstü durumlara bağlı olarak kaybedilebilir.

Makedonya vatandaşlığından kendi isteğiyle vazgeçme talebinin resmi makamlara sunulabilmesi için; kişinin en az 18 yaşında olması, Kuzey Makedonya devlet organlarına, ticari kurumlarına ve ülkedeki eş, ebeveyn veya çocuk gibi birinci derece yakınlarına karşı tüm mülkiyet ilişkileri ile diğer yasal finansal yükümlülüklerini tamamen düzenlemiş olması şartı aranır. Ayrıca kişinin sahibi veya ortağı olduğu ticari şirketlerin aleyhine aktif bir iflas davası açılmadığına dair yetkili mahkemelerden resmi belge ibraz etmesi, hakkında kovuşturulan aktif bir suç veya ceza yargılamasının bulunmaması ya da hapis cezasına çarptırılmışsa bu cezasını tamamen çekmiş olması ve başka bir yabancı ülkenin vatandaşlığına sahip olduğunu veya kendisine kesin olarak yeni bir vatandaşlık verileceğini yasal olarak ispat etmesi zorunludur.

Yetkili resmi devlet makamları; Kuzey Makedonya'nın ulusal güvenliği, kamu düzeni, savunma mekanizmaları, uluslararası mütekabiliyet (karşılıklılık) esasları veya yabancı devlete ilişkin stratejik çıkarların varlığı halinde, kişinin vatandaşlıktan çıkma talebini yasal olarak reddetme hakkına sahiptir. Reddedilme durumunda, kamu yararının korunması ilkesi dikkate alınarak kararın hangi hukuki gerekçelerle verildiği resmi olarak açıklanır. Başvurusu onaylanan kişilerin vatandaşlık statüleri, çıkma kararının verildiği yasal günden itibaren resmen sona ermektedir.

Kuzey Makedonya Pasaportu Nasıl Alınır?

Kuzey Makedonya pasaportu, vatandaşlık hakkını kazanmış kişilerin İçişleri Bakanlığı'na bağlı pasaport şubelerine veya yurt dışındaki dış temsilciliklere aşağıda listelenen güncel yasal belgeleri şahsen sunması ve biyometrik işlemlerini tamamlaması ile alınmaktadır:

• Eksiksiz ve doğru bilgilerle doldurulmuş resmi pasaport başvuru formu
• Geçerli bir Kuzey Makedonya kimlik belgesi (Başvuru yurt dışındaki konsolosluklardan yapılıyorsa, yabancı ülkede ikamet edildiğini gösteren yasal kimlik/oturum kartı)
• Varsa yenilenmesi gereken süresi dolmuş eski Kuzey Makedonya pasaportu
• İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenmiş olan güncel pasaport basım, işlem ve idari vergi harçlarının resmi banka makbuzları
• Üsküp'teki merkez binada yapılan ve acil seyahat ihtiyacı olan vatandaşlar için 48 saat içerisinde sonuçlandırılan hızlı pasaport (fast-track) taleplerinde, güncel olarak uygulanan hızlandırılmış işlem harç makbuzu
• Başvuru merkezlerinde doğrudan dijital olarak toplanan güncel biyometrik fotoğraf, imza ve parmak izi verileri (Yasal kurallar gereği 12 yaş ve altındaki küçük çocuklardan parmak izi verisi alınmamaktadır)

Kuzey Makedonya pasaportu, güncel küresel Henley Pasaport Endeksi verilerine göre dünya genelinde en prestijli pasaportlar arasında 37. sırada yer almaktadır. Güçlü bir küresel hareketlilik kabiliyetine sahip olan Kuzey Makedonya pasaportu sahipleri, dünya genelinde 126'dan fazla ülkeye ve bölgeye önceden vize almalarına gerek kalmaksızın vizesiz, online vizeyle veya sınır kapısında doğrudan vize alarak giriş yapma hakkına sahiptir.

Makedonya Pasaportuna Vize İstemeyen Ülkeler Hangileridir?

Kuzey Makedonya pasaportuna sahip olan vatandaşlardan, aralarında Türkiye, İtalya, Almanya, Japonya, Çin ve Katar gibi stratejik ve ticari öneme sahip birçok gelişmiş ülkenin de bulunduğu 126'dan fazla ülke yasal olarak vize talep etmemektedir.

Avrupa Birliği ile yapılan vize serbestleştirme anlaşmaları ve kararları uyarınca, biyometrik Makedonya pasaportu taşıyan vatandaşlar tüm Schengen bölgesi ülkelerine (Birleşik Krallık hariç) ve İsviçre, Norveç, İzlanda gibi Avrupa serbest ticaret alanı ülkelerine vizesiz seyahat edebilirler. Bu hak kapsamında vatandaşlara, ilgili ülkelerde her 180 günlük zaman dilimi içerisinde toplamda 90 güne kadar kısa süreli turistik, kültürel veya ticari amaçlı kalış hakkı yasal olarak tanınmıştır.

Avrupa ülkelerinde veya diğer vizesiz destinasyonlarda 90 günü aşacak uzun süreli kalışlar, eğitim veya çalışma planları için Makedonya vatandaşlarının gitmeden önce ilgili ülkenin konsoloslukları üzerinden uzun dönemli ulusal vize (D Tipi) veya yasal oturma izni başvurularında bulunmaları zorunludur.