Yunan Mimarisi ve Yunanistan Ünlü Mimari Eserleri

Yunan Mimarisi Nasıldır, Yunanistan'ın Ünlü Mimari Eserleri Nelerdir?

Tapınaklar, tiyatrolar, stoalar ve çeşitli sütun düzenleri ile mimari miras sağlayan Yunan mimarisinin tarihi M.Ö. 900’den birinci yüzyıla kadar uzanmaktadır. Antik Yunan uygarlığı Helenik ve Helenistik dönem olmak üzere iki döneme ayrılmaktadır.

Helenik dönem olan M.Ö. 600’lü yıllarda önemli Antik Yunan mimari eserleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Helenistik dönemde farklı toprakların fethi ve Yunan kültürüyle birlikte özellikle mimarisini benimseyen Roma İmparatorluğu’nun yükselişinin sonucunda Yunan kültürü yayılmaya başlamıştır.

Böylece, Antik Yunan mimarisi, Antik Roma mimarisini ve mimarlarını derinden etkilemiştir. Antik çağın yanı sıra, Yunan mimari özelliği olan sadelik, orantı, perspektif ve uyum konusundaki endişeler Rönesans’tan günümüze kadar batı dünyasına hakim olan klasik mimari dönemini oldukça etkilemiştir.

Yunan Klasik mimarisi, Yunan ve Roma formlarını kullanan sonraki dönemlerin mimarisini de ifade etmek için kullanılmaktadır. Antik Yunan mimarisi özellikle 18. yüzyılın ortalarından itibaren Neo-klasik hareketin bir özelliği olarak yeniden keşfedilmeye başlamıştır. Yunan Krallığı’nın kurulmasından sonra 19. yüzyılda Atina başta olmak üzere diğer şehirlerin mimarisi de daha çok Neo-klasik mimariden etkilenmiştir. Modern Yunan mimarlar, geleneksel Yunan ve Bizans unsur ve motiflerini Batı Avrupa hareketleri ve stilleriyle birleştirmelerinin yanı sıra Osmanlı ve Venedik mimarisinden de etkilenmiştir.

Yunanistan Mimarisi Nasıl Şekillenmiştir?

Helenik dönemden önce Yunanistan’da Minos ve Miken uygarlıklarına ait iki farklı kültür hakimdi. Minos, Tunç Çağı’nda yaşayan Girit halkının kültürüne verilen isimdir. Minos uygarlığı modern tarihçiler tarafından özenli ve zengin bir şekilde dekore edilmiş sarayları ile tanınmıştır. Minos kültürünün en bilinen yapıları olan saraylar yönetim işlerinin gerçekleştiği noktalardır.

Girit Adası’nda Minos uygarlığına ait olan çoğu sarayın her biri farklı özelliklere sahip ve birbirlerine benzememektedir. Bununla birlikte Minos uygarlığında bulunan her saray iç ve dış merdiven, geniş avlu, büyük kolonlar gibi belli ortak özelliklere de sahiptir. Minos uygarlığının gücünü yitirmesiyle Girit Adası’nda Miken kültürü hakim olmaya başlamıştır.

Miken kültürü, Minos mimarisinden farklı olarak kaleler, surlar ve mezarlıklar ile tanınmaktadır. Miken kültürüne ait yapılar genellikle surlarla çevrilmiştir. Sonuç olarak, Minos ve Miken uygarlıklarının mimarisi Yunan mimarisinin temelini oluşturmaktadır.

Helenik ve Helenistik dönemden sonra Antik Yunan mimarisi Roma mimarisini oldukça etkilemiştir. Rönesans itibariyle Yunan mimarisinin kesin biçim, denge ve orantı gibi çeşitli özellikleri ile batı ülkeleri de Yunan mimarisinden etkilenmeye başlamıştır. 18. yüzyılın sonları ve 19. Yüzyılın başlarında da ise Yunan mimarisinin etkileri Kuzey Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde görülmeye başlamıştır. Yunan Canlandırmacılığı denilen bu mimari üslup Antik Yunan mimari tarzını yeniden Kuzey Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde canlandırmıştır.

Antik Yunan Mimarisi Özellikleri Nelerdir?

Antik Yunan mimarları üç temel özelliği kullanarak tapınak, stoa, tiyatro ve bouleuterion gibi çeşitli mimari yapıları inşa ederek birçok ülkenin mimarisini etkilemiştir.

Antik Yunan mimarisinin özellikleri aşağıda listelenmiştir.

  • Denge ve simetri: Antik Yunanistan mimari eserlerindeki en önemli özellik denge ve simetridir. Belirli bir düzen içerisinde ve belli bir ölçüyle yapılan Antik Yunan mimari eserleri uyum ve simetri ile tanınmaktadır.
  • Taş kullanımı: Antik Yunanistan mimari eserlerinde ahşap ve güneşte kurutulmuş tuğlalar gibi çeşitli materyaller kullanılsa da eserlerin inşaatında malzeme olarak genelde taş kullanılmıştır. Beyaz mermerin yanında kireçtaşı da Antik Yunanistan mimarisinde kullanılmıştır.
  • Sütunlar: Antik Yunanistan mimarisinde sütunlara oldukça sık rastlanmaktadır. Antik Yunanistan mimari eserlerinde yer alan sütunlar ilk olarak Dor ve İyon düzeninde ortaya çıkmıştır, daha sonra Korint düzeni adında üçüncü düzende ortaya çıkmıştır. Bu üç düzen tipi aşağıda listelenmiştir.
  • Dor düzeni: Dor düzeninde sütunların üzerinde basit dairesel başlıklar bulunmaktadır. Antik Yunan mimarisindeki en basit sütun düzeni Dor düzenidir.
  • İyon düzeni: İyon düzeni, sütun başlarının iki yanına doğru yuvarlak kıvrım oluşturması ve bir kaide üzerine oturtulması ile tanınmaktadır. İyon düzeni ismini ilk kullanıldığı İyonya’dan almaktadır.
  • Korint Düzeni: Korint düzeninde sütunların başlarında akantus denilen bitki figürleri yer almaktadır. Korint düzeni, ismini Antik Yunan şehri olan Korint’ten almaktadır. Dor ve İyon düzeninden daha karmaşık olan Korint düzeni diğer iki düzenden daha sonra Atina’da ortaya çıkmıştır.

Antik Yunan Mimarisi Örnekleri

Antik Yunan mimarisi örneklerinden bazıları aşağıda listelenmiştir.

  • Parthenon Tapınağı
  • South Stoa I (Güney Stao I)
  • Epidaurus Antik Tiyatrosu
  • Priène Şehri
  • Dionysos Tiyatrosu
  • Olynthus şehri
  • Antik Olympia Bouleterion
  • Argos Antik Tiyatrosu
  • Herodes Atticus Odeonu
  • Hera Tapınağı
  • Artemis Tapınağı
  • Attalos Staosu
  • Apollon Tapınağı
  • Hephaistos Tapınağı

1- Tapınak

Antik Yunan dinindeki tanrıların heykellerini barındırmak için Yunan tapınakları inşa edilmiştir. Yunan mimarisinde en önemli ve en yaygın mimari yapı türü olan Yunan tapınakları Yunan kültürünün ve Yunan işçiliğinin en iyisini temsil etmektedir. Yunan tapınakları genellikle Dor düzeninde inşa edilmiştir. Antik Yunan dininde çeşitli birçok tanrı bulunmakta ve Yunanlılar Klasik Yunan mimarisinde tanrıları vurgulayan birçok tapınak inşa etmiştir.

Yunan tapınakları penceresiz bir oda veya cella adı verilen ayinlerin yapıldığı bir bölümden oluşmaktadır. Yunan tapınaklarının dış kısmında ise sunak adı verilen adak adanan ve kurban kesilen dini bir yapı bulunmaktadır. Yunan tapınaklarının çoğu, bir tepe veya basamaklı platform (stylobat) üzerine yerleştirilmiştir. Yunan tapınakları sütunlarla desteklenen eğimli çatılara sahip olmakla birlikte çok renkli mermer ve farklı taşlardan inşa edilmiştir.

Yunan tapınaklarının tasarımı ve dekorasyonu Roma’dan başlayarak Batı’da ileri dönemlerin mimarisi üzerinde derin bir etkiye sahiptir. Yunanistan tarihi için önemli ve ayakta kalan en eski tapınağı olan Parthenon tapınağı Yunanistan’ın Atina Akropolü’nde yer almaktadır. Parthenon tapınağı Yunanistan tarihi için önemli olan tanrıça Athena’ya adanmıştır. Parthenon tapınağının inşaatı M.Ö. 447’de başlamış ve M.Ö. 432’de tam olarak bitmiştir.

2- Stoa

Stoa, Antik Yunanistan mimarisinde şehirle ilgili politik, dini, ticari her türlü faaliyetin gerçekleştiği üstü kapalı sütunlu galeri, bir sokak ya da geçitlerdir. Stoalar genellikle büyük şehirlerin pazar yerlerini veya agora ismi verilen tüm kamu binalarının etrafında sıralandığı halka ait geniş açık alanı çevrelerdi. Stoalar Yunanistan için güvenli ve koruyucu bir atmosfer yaratmak amacıyla inşa edilmiştir. Halka açık olan stolarda tüccarlar mallarını satar, sanatçılar sanat eserlerini sergiler ve din adamları dini toplantılar yapardı.

Yunanistan’da ilk stoa örneklerinin girişleri açık ve genellikle Dor düzeninde sütunlardan oluşmaktadır. Daha sonraki örnekler iki katlı olarak inşa edilmiş ve genellikle dükkânların bulunduğu İon düzeninde iç sütunları birleştirmiştir. Sisam Adası’nda Hera kutsal alanının bir parçası olarak inşa edilen South Stoa I (Güney Stoa), Yunan mimarisindeki stoanın en eski örnekleri arasında sayılmaktadır.

3- Tiyatro

Antik Yunan draması, antik Yunanistan’da MÖ 600’den beri gelişen bir tiyatro kültürüdür. Klasik Yunanlılar sözün gücüne değer vermeleri sayesinde Yunanistan’da dramatik performanslar ve tiyatro oldukça gelişmiş ve dünya kültürüne önemli katkılar sağlamıştır. Yunan amfi tiyatrosunun tanınabilir ve en etkili biçimini alması MÖ 5. yüzyıldan itibaren olmuştur. Antik Yunan şehirlerinde tiyatroların çoğu, tepelerin üzerinde veya yakınında yer almaktadır ve oturma yerleri genellikle bir tepenin yamacına inşa edilmiştir. Yunan tiyatrosunun en önemli özelliği açık havada mükemmel akustik sağlayan ve yükselen koltuk sıralarının bulunduğu oturma alanlarıdır (theatron). Yunan tiyatrosunda yarı dairesel şekilde oturulan alan olan theatron, kelimenin tam anlamıyla görme yeri olarak bilinen doğal bir görüntüleme alanı oluşturmaktadır. Yunan tiyatrolarındaki ilk koltuklar ahşap iken M.Ö. 499 civarında kalıcı ve sabit oturma alanları oluşturmak için taş bloklar kullanılmaya başlanmıştır.

Orkestra denilen Yunan tiyatro kavramı ise koro ve aktörlerin performans gösterdiği dairesel bir toprak parçasıdır. MÖ 465’ten sonra Yunan tiyatrosunda, skênê (sahne) adı verilen, orkestranın arkasında asılı olan ve aynı zamanda oyuncuların kostümlerini değiştirebilecekleri bir alan olarak hizmet eden bir fon veya manzara duvarı kullanılmaya başlanmıştır. MÖ 5. yüzyılın sonunda birçok skênê iki katlı olarak inşa edilmeye başlamıştır. Seyirci sayısının büyük ölçekte olması sebebiyle, Yunan tiyatrolarının yapımında fizik ve matematik önemli bir rol oynamaktadır. Yunan tiyatroları, oyuncuların seslerini en üst sıradaki koltuklar da dahil olmak üzere tiyatro boyunca duyulabilecek şekilde akustik yaratabilmektedir.

Yunan mimarisinde sayılabilecek birçok tiyatro vardır ve birçoğu günümüzde varlığını korumaya devam etmektedir. En ünlü Yunan tiyatrosu için Dionysus Eleutherius Tiyatrosu örnek gösterilmektedir. En büyük Yunan tiyatrolarından biri 20.000 seyirci kapasiteli Argos Antik Tiyatrosu iken en iyi korunmuş olan Yunan tiyatrolarından biri de Epidaurus Antik Tİyatrosu’dur.

4- Bouleuterion

Kelime anlamı meclis binası olan bouleuterion, antik Yunanistan’da şehrin vatandaş konseyinin toplanma yeridir ve Yunan kentleri için önemli sivil bir binadır. Antik Yunanistan’da demokratik bir şehir devletinin vatandaşlar konseyini oluşturan seçkin kişiler, bouleuterionda kamu işlerini yürütmek ve vatandaşları temsil etmek üzere bir araya gelmişlerdir.

Bouleuterion, genellikle içerisinde bir sunağın yerleştirildiği basamaklı oturma yerlerine sahip, üstü kapalı, doğrusal bir yapıdır. Antik Yunan mimarisi içerisinde bouleuterion türünde yapılara sıkça rastlanmaktadır. Ayrıca Aydın’da bulunan Priene şehri, Yunan bouleuterion türü sivil yapıların iyi korunmuş bir örneği olarak gösterilmektedir.

5- Antik Yunan Evleri

Antik Yunan evlerinin birçoğu tasarım açısından iki odalı basit yapılardan oluşmaktadır. Basit formlu antik Yunan evlerinin tapınak mimarisine katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Yunan evleri genellikle çeşitli ritüel veya etkinliklerin gerçekleştiği ve küçük evler için doğal ışık sağlayan bir avlu üzerinde konumlandırılmıştır. Yunan evlerinin zemin katındaki odalarda mutfak ve depo odaları, varsa bir hayvan ağılı, bir tuvalet ve andron denilen yalnızca erkeklere ait bir oda bulunmaktadır. Kadın ve çocuk odaları erkeklerin bulunduğu andron alanından ayrılmıştır ve eğer ikinci kat bulunuyorsa kadın ve çocuk odaları ikinci katta yer almaktadır. Antik Yunan evlerinde malzeme olarak kil tuğlalar, ahşap ve taşlar kullanılmıştır.

Yunanistan’da Ziyaret Edilmesi Gereken Mimari Yapılar Nelerdir?

Yunanistan’da ziyaret edilmesi gereken mimari yapılar aşağıda listelenmiştir.

  • Parthenon Tapınağı: Yunanistan’ın ayakta kalan en eski tapınağı olan Parthenon tapınağı Yunanistan’ın başkenti Atina’da yer almaktadır. Parthenon tapınağının inşaatı M.Ö. 447’de Atina İmparatorluğu gücünün zirvesindeyken başlamış ve M.Ö. 438’de tamamlanmıştır, ancak Parthenon tapınağının dekorasyonu M.Ö. 432’ye kadar devam etmiştir. Parthenon tapınağı Yunanistan halkı için önemli olan tanrıça Athena’ya adanmıştır.
    Parthenon Tapınağı
    Parthenon Tapınağı
  • Olympos Zeus Tapınağı: Olympos Zeus Tapınağı, Yunanistan’ın başkenti Atina’nın merkezinde eski ve devasa bir tapınaktır. Olympos Zeus Tapınağı, tanrıların başı olarak nitelendirilen Zeus’a ithaf edilmiştir. Olympos Zeus Tapınağı inşaatı M.Ö. 6. yüzyılda başlamıştır, ancak M.S. 2. yüzyılda tamamlanabilmiştir. Roma döneminde 104 devasa sütun içeren Olympos Zeus tapınağı, Yunanistan’ın en büyük tapınağı olarak ünlenmiştir.
    Olympos Zeus Tapınağı
    Olympos Zeus Tapınağı
  • Achilleion Sarayı: Achilleion (veya Achillion) Sarayı, Korfu Adası’nın yaklaşık on kilometre güneyinde Gastouri köyünde yer almakta ve İyonya Denizi’ne kadar şehrin panoramik manzarasını sunmaktadır. 1890 yılında inşa edilen Achilleion Sarayı, Avusturya İmparatoriçesi Bavyeralı Elisabeth için inşa edilmiştir. Achilleion Sarayı efsanevi Yunan kahramanı olan Akhilleus düşünülerek tasarlanmıştır.
    Achilleion Sarayı
    Achilleion Sarayı
  • Akropolis Müzesi: Akropolis Müzesi, Yunanistan’ın başkenti Atina’da inşa edilen ve Akropolis Tepesi’nden çıkarılan arkeolojik buluntulara ev sahipliği yapan bir müzedir. Işığın merkezi bir rol oynadığı modern mimarinin bir örneği olan Akropolis Müzesi, ziyaretçilere kalıntıları gösteren cam zemini sayesinde eski Atina şehrini ziyaretçilerin ayaklarına sermektedir.
    Akropolis Müzesi
    Akropolis Müzesi
  • Knossos Sarayı: Knossos, Girit’teki en büyük Tunç Çağı arkeolojik alanıdır ve Avrupa’nın en eski şehri olarak anılmaktadır. Erken Neolitik dönemden kalan Knossos Sarayı’nın kalıntıları günümüzde binlerce kişi tarafından ziyaret edilmektedir. Kral Minos’un oturduğu Knossos Sarayı çok sayıda oda ve dolambaçlı koridorlara sahip olmakla birlikte Knossos Sarayı’nın içinde çarpıcı mozaikler ve renkli fresk yer almaktadır.
    Knossos Sarayı
    Knossos Sarayı
  • Saint Andrew Katedrali: Yunanistan’ın Patras şehir merkezinin batı yakasında bir Rum Ortodoks katedrali olan Saint Andrew Katedrali dünyanın her yerindeki Hıristiyanlar için bir hac yeridir. Saint Andrew Katedrali üzerinde haç bulunan muhteşem bir kubbeye sahiptir ve katedralin içi muhteşem tablolarla dekore edilmiştir. Bizans tarzı Saint Andrew Katedralinin inşaatına 1908 yılında mimar Anastasios Metaxas’ın gözetiminde başlanmış ve daha sonra mimar Georgios Nomikos tarafından tamamlanmıştır. Saint Andrew Katedrali ancak 66 yıl sonra 1974’te açılmıştır.
    Saint Andrew Katedrali
    Saint Andrew Katedrali
  • Ermoupolis Belediye Binası: Siros Adası’ndaki Miaouli meydanında bulunan Ermoupolis Belediye Binası, Yunanistan’daki en büyük ve en etkileyici belediye binalarından biridir. Ermoupolis Belediye Binası, 1876’da mimar Ernst Ziller tarafından inşa edilmiştir. Ermoupolis Belediye Binası günümüzde mahkemelere, tapu dairesine, arkeoloji müzesine, diğer çeşitli kamu kurumlarına ve belediye hizmetlerine ev sahipliği yapmaktadır.
    Ermoupolis Belediye Binası
    Ermoupolis Belediye Binası
  • Epidaurus Antik Tiyatrosu: Mora Yarımadası’nda Epidaurus Antik Kenti’nde bulunan Epidaurus Antik Tiyatrosu M.Ö. 4. yüzyılda yarı dairesel bir biçimde inşa edilmiştir. Epidaurus Antik Tiyatrosu günümüze kadar en iyi şekilde korunmuş ve başarılı bir akustiğe sahip tiyatro olarak kabul edilmektedir.
    Epidaurus Antik Tiyatrosu
    Epidaurus Antik Tiyatrosu
  • Stavros Niarchos Vakfı Kültür Merkezi: Stavros Niarchos Vakfı Kültür Merkezi, Atina’daki Faliro körfezinde, Yunanistan Ulusal Kütüphanesi, Yunan Ulusal Operası ile Stavros Niarchos Parkı gibi farklı tesisler içeren bir komplekstir. Stavros Niarchos Vakfı Kültür Merkezi 2016 yılında mimar Renzo Piano tarafından tasarlanmış modern Yunan mimarisinin bir örneğidir.
    Stavros Niarchos Vakfı Kültür Merkezi
    Stavros Niarchos Vakfı Kültür Merkezi

Yunanistan Evleri Nasıldır?

Yunanistan evleri ısıyı engellemek ve soğuk havayı içeride tutmak için taştan yapılmaktadır. Yunanistan’da özellikle Kiklad Adaları’nda neredeyse tüm evler mavi panjurlu, mavi kapılı ve beyaz badanalıdır.

Isıyı emmek yerine yansıtan beyaz duvarlar Yunanistan evlerine rahatlatıcı ve dingin bir atmosfer sağlamaktadır. Yunanistan adalarında dar ve taş döşeli sokaklar, az katlı binalar, kubbeli çatıları ve evlerin önlerini süsleyen begonvilleri, sardunyaları da görmek mümkündür.

Yunanistan’da Kiralar Ne Kadardır?

RE/MAX Avrupa Emlakçılar Ağı’nın 2016 yılında yaptığı araştırmaya göre Yunanistan’da ortalama bir ev kirası (fiyatı 92,200 €’luk bir ev için) 387.5 €’dur.

2021 yılı itibariyle Yunanistan ev kiraları ortalama ücretleri aşağıda verilmiştir.

Yunanistan Ev KiralarıŞehir MerkezindeŞehir Merkezi Dışında
Ortalama Daire Kirası (1 Oda)334 €278 €
Ortalama Daire Kirası (3 Oda)574 €477 €

Yunanistan’da En Ucuz Kira Nerededir?

Yunanistan’da en ucuz kira Agrinio şehrindedir.

Agrinio şehir merkezinde tek odalı bir apartman daire kirası 233 € iken 3 odalı bir apartman daire kirası 366 €’dur. Agrinio şehir merkezi dışında tek odalı bir apartman daire kirası 180 € iken 3 odalı bir apartman daire kirası 223 €’dur.

Yunanistan’da Bir Ev Ne Kadar?

2021 yılında Yunanistan’da ortalama bir ev fiyatı şehir içinde metrekare başına ortalama 1,541 €’dur. Atina’da ev fiyatı şehir içinde metrekare başına 1,701 €’dur.

2021 yılında Yunanistan’da ortalama bir ev fiyatı Şehir dışında metrekare başına ortalama 1,306 €’dur. Atina’da ev fiyatı şehir dışında metrekare başına 1,680 €’dur.

Yunanistan, Antik Yunan tarihindeki müzeler, üniversiteler ve arkeolojik alanlar ile ünlenmiş bir merkez ve Avrupa’da tanınmış bir şehirdir. Yunanistan’da yaşam için gerekli maddi yeterlilikler Avrupa’nın geri kalanına kıyasla daha uygundur.

Yunanistan’ın Öne Çıkan Mimarları ve Mimar Ofisleri Hangileridir?

Yunanistan’ın kültürel mimari yapılarından ilham almış birçok yetenekli mimar ve mimarlık ofisleri vardır.

Yunanistan’da adını duyurmuş bazı mimarlık ofisleri aşağıda listelenmiştir.

  • Barault Architects
  • K-Studio
  • Eftekton
  • Karelis Architects
  • Ide-Arch

Yunanistan’ın geçmişten günümüze öne çıkan mimarlarından bazıları aşağıda listelenmiştir.

  • Ernst Ziller
  • Dimitris Potiropoulos
  • Stamatios Kleanthis
  • Patroklos Karantinos
  • Elia Zenghelis
  • Alexandros Tombazis
  • Panagis Kalkos
  • Lysandros Kaftanzoglou
Paylaş: