Yunanistan'ın Tarihine Genel Bir Bakış

Yunanistan Tarihi ve Önemli Olaylar

Yunanistan tarihi, milattan önce 3.3 milyon yıl öncesinden başlayarak günümüze kadar uzanan 3.5 milyon yıllık bir geçmişe sahiptir. Yunanistan tarihinde, birçok uygarlıkta olduğu gibi savaşlar, istilalar, katliamlar, kıtlıklar gibi felaketler yaşanmıştır. Yunanistan toprakları içerisinde birçok önemli devlet hüküm sürmüştür.

Yunanlar Kimlerdir?

Yunanlar, Yunanistan’da doğmuş ve yaşamış olan, kökenleri Yunanistan topraklarındaki halka dayanan etnik bir gruptur. Yunanistan, Avrupa kıtasının güneydoğusunda bulunan bir ülkedir. Yunanistanlılar, milattan önceki yıllardan beri Güneydoğu Avrupa topraklarında yaşayan tarım, hayvancılık işlerin yanı sıra sanat, siyaset gibi pek çok konuyla uğraşan bir kavimdir. Yunanistan adının, antik dönemlere dayandığı ve Ege kıyılarında kurulmuş olan İyonya bölgesinden ve İyonyalılardan geldiği düşünülmektedir.

Yunanistanlılar; Paleolitik Çağ ve Antik Çağ gibi çağlarda yaşamış ve Güneydoğu Avrupa’dan Mısır’a kadar yayılmıştır. Rumlar Yunan mı ve Bizans Yunan mı gibi soruların cevabı ise evettir.

Yunan Ne Demektir?

Yunan kelimesi, Yunanistan halkını ve bu halkın kökenlerinden gelen insanları temsil etmektedir. Yunan kelimesinin kökünün, İyonya’da yaşayan anlamına gelen “ion” kelimesinden ileri geldiği düşünülmektedir.

Neolitik Dönemden Bronz Çağına (MÖ 7000 - 1100) Kadarki Süreçte Yunanistan

Neolitik Dönem’de Yunanistan topraklarında tarım faaliyetleri başlamıştır. Yunanistan’da tarıma bağlı yerleşmeler meydana gelmiş ve yerleşim bölgeleri kurulmuştur. Neolitik Dönem’e ait en eski yerleşim yerlerinin Yunanistan’da olduğu düşünülmektedir. Neolitik Dönem’den Bronz Çağı’na giden dönemde, Yunanistan’da ufak kentleşmelerin başlaması, kültürel gelişmelerin yaşanması, ilk yazı sistemlerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Neolitik Dönem’den Bronz Çağı’na geçen son dönemde Yunan topraklarında, Miken Uygarlığı yaşamıştır.

Antik Yunanistan (MÖ 1100–146)

Antik Yunanistan, karanlık çağlar olarak kabul edilen milattan önce 1100 yıllarından milattan sonra 146 yılına kadar süren Antik Çağ’daki Yunanistan’ı ifade eden terimdir. Günümüzde birçok tarihçi batı medeniyetinin temellerinin Antik Yunanistan’a dayandığını düşünmektedir.

Antik Yunan, çok tanrılı dini inanışın yaygın olduğu dönemdir. Tarım, balıkçılık gibi işlerle ilgilenen Antik Yunanlılar; işlerinin iyi ve bereketli olması için bereket tanrısı, deniz tanrısı gibi tanrılara tapmaya başlamıştır. Antik Yunan’da savaş tanrısı, aşk tanrısı, gökyüzü tanrısı, aile tanrısı gibi birçok tanrı bulunmaktadır.

Antik Yunanlılar sanata ve bilime önem vermektedir. Felsefe, coğrafya, matematik gibi bilimler Antik Yunanistan döneminde gelişmiştir. Antik Yunanlılar eğlenceye çok düşkündür. Antik Yunan döneminde, olimpiyatlar ve festivaller düzenlenmeye başlanmıştır.

Antik Yunanistan Dönemi’nde, Yunanlılar ile Persler arasında yapılan ve 50 yıl süren Pers Savaşları yapılmıştır. Helenistik Dönem, Antik Yunan Dönemi’nin içinde yer almaktadır. Büyük İskender’in ölümü ile başlayan Helenistik Dönem’in bitişi aynı zamanda Antik Yunanistan Dönemi’nin de bitişidir.

Antik Yunanistan Dönemi, Yunanistan topraklarının Roman İmparatorluğu himayesi altına girmesi ile sona ermiştir.

Yunanistan’da Demir Çağı (MÖ 1100–800)

Yunanistan’da Demir Çağı, Antik Yunan Dönemi’nin ilk 300 yıllık kısmına denk gelmektedir. Yunanistan’da Demir Çağı milattan önce 1100-800 yılları arasında yaşanmıştır. Demir Çağı’nın başlangıcının Miken Uygarlığı’nın Deniz İnsanları olarak adlandırılan bir grup tarafından demir silahlarla mağlup edilmesi olduğu söylenmektedir.

Arkaik Yunanistan

Arkaik Yunanistan, milattan önce 8. yüzyıldan İkinci Pers saldırılarının başladığı milattan önce 480 yılına kadar olan dönemdir. Arkaik Yunanistan Dönemi, Yunanistan alfabesinin geliştiği dönemdir. Bu dönemde, günümüzde Yunanistan edebiyatına ait en eski eserler kabul edilen eserler yazılmıştır. Arkaik Yunanistan Dönemi’nde, siyaset ve sanat ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır.

Yunan Klasik Dönem

Yunan Klasik Dönem, milattan önce 55. ve 4. yüzyıllar arasındaki döneme verilen isimdir. Klasik Yunan Dönemi’nde, Yunanistan topraklarının büyük bir kısmı Pers İmparatorluğu tarafından istila edilmiştir. Klasik Yunan Dönemi’nde şehir devletleri kurulmaya başlanmıştır.

Helenistik Yunanistan

Helenistik Yunanistan, milattan önce 323-146 yılları arasını kapsayan yaklaşık 180 yıllık bir dönemdir. Helenistik Yunan, Büyük İskender’in ölümü ile başlamıştır ve Yunan topraklarının Roman İmparatorluğu tarafından istila edilmesi ile son bulmuştur. Her ne kadar Yunanistan Roma İmparatorluğu tarafından istila edilse de Helen kültürü imparatorluk içerisinde yaşamaya devam etmiştir.

Roma Yunanistan (MÖ 146 – MS 324)

Roma’nın Yunanistan üzerindeki hakimiyet, milattan önce 146 yılında başlamış ve milattan sonra 324 yılına kadar 470 yıl boyunca devam etmiştir. Roma İmparatorluğu, sahip olduğu toprakların yönetimi dört eyalete bölünmüştür ve Yunanistan’da bu eyaletlerden birisidir.

Yunanistan’ın Roma İmparatorluğu egemenliği altına girmesinin sonuçlarından biri şehir devletlerinin yönetiminin son bulmasıdır. Yunanistan’ın Roma İmparatorluğu tarafından işgal edilmesinin sonuçlarından biri, Yunan topraklarında Hristiyanlığın benimsenmesidir.

Orta Çağda Yunanistan

Ortaçağ’da Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmış ve Yunanistan, Roma İmparatorluğu’nun iki parçasından biri olan Doğu Roma İmparatorluğu veya diğer adı ile Bizans İmparatorluğu’nun himayesine girmiştir. Yunanistan’da Bizans İmparatorluğu’nun hakimiyeti 1204 yılında yapılan Haçlı Seferleri sırasında Konstantinapolis’in düşmesi ve Yunanistan’ın haçlılar tarafından paylaşılması ile sona ermiştir. Orta Çağ dönemi Yunanistan’da sanatsal gelişmelerin en yoğun yaşandığı, en çok eser verilen dönemdir.

Yunanistan’da Bizans Yönetimi (324–MS 1204)

Yunanistan’da Bizans yönetiminin başlangıcı, Roma İmparatorluğu’nun ikiye bölünmesi ve Yunanistan’ın Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) içerisinde yer almasına dayanmaktadır. Bizans İmparatorluğu himayesindeki Yunanistan, 5. yüzyıl ve 8. yüzyıl arasında sayısız istila girişimine maruz kalmıştır. Hunlar, Bulgarlar, Slavlar, Persler tarafından fethedilmeye çalışılan Yunanistan topraklarında Bizans İmparatorluğu etkisi bu dönemde azalmıştır.

Bizans İmparatorluğu Yunanistan üzerindeki hakimiyetini 8. yüzyılda pekiştirmiştir ve Yunan topraklarının tamamen Bizans egemenliğinde olmasını sağlamıştır. Bizans yönetimindeki Yunanistan, Dördüncü Haçlı Seferleri sırasında sefere katılan devletler tarafından paylaşılmıştır.

Yunanistan’da Ekonomik Refah

Yunanistan’da ekonomik refah, Bizans’ın etkili ekonomik hamleleriyle sağlanmıştır. Yunanistan’ın Bizans hakimiyetinde olduğu 12. yüzyılda yeni tarım alanlarının da kullanılmaya başlamasıyla ekonomik büyüme gerçekleşmiştir. Yunanistan’ın kırsal kesimlerinde ekonomik büyümenin sağlanması nüfus artışını da beraberinde getirmiştir. Kasaba ve şehirlerdeki nüfusun artması; şehirlerde daha çok ticaret faaliyetinin yapılmasına olanak sağlamıştır.

Yunanistan ekonomisi, Bizans İmparatorluğu’ndaki diğer bölgeler ile ticaretin artması ile daha çok hareketlenmiştir. Yunanistan topraklarında liman kentlerinin çok olması, deniz yolu ile ticaretin gelişmesini sağlamıştır.

Yunanistan’da Sanatsal Canlanma

Yunanistan’da sanatsal canlanma, Yunanistan’ın ekonomik refah seviyesine ulaşmasının ardından gerçekleşmiştir. Ekonomik durumu düzelen Yunanlılar, sanatsal faaliyetlere yönelmiş, mimari ve resim sanatında birçok eser verilmiştir. Sanatsal canlanma döneminde birçok kilise inşa edilmiştir.

Yunan sanatı, Bizans topraklarının genişlemesi ile birlikte Venedik, Sicilya gibi kentlerde de etkili olmuştur. San Marco Katedrali ve Palatine Şapeli gibi eserler, Yunan sanatının izlerinin gözlemlenebildiği yapılardan birkaçıdır.

Yunanistan’da Dördüncü Haçlı Seferi (1204)

Dördüncü Haçlı Seferi, Mısırı işgal etmek ve Kudüs’ü Hristiyan egemenliğine almak için yapılmıştır. Ancak sefer başladıktan sonra amaç değişmiş ve Mısır yerine İstanbul hedef alınmış ve şehir talan edilmiştir.

Dördüncü Haçlı Seferi sonucunda İstanbul’un işgal edilmesi, Bizans İmparatorluğu’nun zayıflamasına yol açmıştır. Bizans İmparatorluğu’nun zayıflaması Yunan topraklarının Atina Dükalığı, Selanik Krallığı gibi parçalara bölünmesine yol açmıştır.

Yunanistan’da Kısmi Bizans Restorasyonundan 1453’e

Yunanistan’da Dördüncü Haçlı Seferi sırasında işgal edilen İstanbul, Bizanslılar tarafından geri alınmıştır. Bizans İmparatorluğu’nun kısmi toparlanma sürecinde Selanik, Teselya gibi Yunan topraklarının büyük bir kısmı yeniden Bizans İmparatorluğu’na katılmıştır. Ancak Bizans İmparatorluğu her ne kadar toparlanma sürecine girse de tam olarak eski gücüne kavuşamamış ve 1453 yılında Osmanlı Devleti’nin İstanbul’u fethetmesiyle tamamen ortadan kalkmıştır.

Yunanistan’da Venedik ve Osmanlı Yönetimi (15. yüzyıl – MS 1821)

Yunanistan toprakları, Bizans İmparatorluğunun yıkılması ile Osmanlı Devleti’nin ve Venediklilerin hedefi haline gelmiştir. Osmanlı Devleti, Ege adalarının büyük bir kısmını 16. yüzyılda hakimiyeti altına almıştır. Venedikliler ise Monemvasia, Parga gibi adaları işgal etmiş ve Girit Adası’nı 17. yüzyılın sonuna kadar hakimiyetleri altında tutmuştur.

Topraklarının büyük bir çoğunluğu Osmanlı Devleti’nin yönetimi altına giren Yunanistan’da yalnızca siyasi olarak değil, kültürel olarak da değişimler gerçekleşmiştir. Osmanlı Devleti tarafından Yunanistan topraklarına yerleştirilen Osmanlı halkı, Yunanistan’da Müslümanlığın ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Yunanistan’ın Kuruluşu (1821’den günümüze)

Yunanistan’ın kuruluşu, 1821 yılında Osmanlı Devleti’nden ayrılıp bağımsızlığını ilan etmesinin ardından gerçekleşmiştir. 18. yüzyılda gerçekleşen Fransız Devrimi, Yunanlıları etkilemiş ve Osmanlı Devleti’nin hakimiyetinden çıkarak, kendi ulus devletlerini kurmak istemelerine yol açmıştır. Yunanistan, 1821’de bağımsızlığını kazanmış ancak 1829 yılına kadar tam olarak bağımsızlığı ulaşmıştır.

Bağımsızlığını kazanan Yunanistan, ulusal birliğini sağlayabilmek için sınırlarını etnik Yunanlıların yaşadığı bölgelere doğru genişletmeye çalışmıştır. Yunanistan, sınırlarını genişletmek ve Osmanlı Devleti’nden toprak alabilmek için, Osmanlı-Rus Savaşı, Balkan Savaşı, 1. Dünya Savaşı ve Türk-Yunan Savaşı gibi savaşları değerlendirmeye çalışmıştır.

Yunanistan’da Modernizasyon

Yunanistan’da modernizasyon 19. yüzyılın sonlarında başlamıştır. Yunanistan’da nüfusun artması ve ekonominin daha iyi duruma gelmesi sosyal yapının değişmesine neden olmuştur. Yunanistan’da ekonominin iyileşmesinin nedenlerinden biri nüfusun artmasına bağlı olarak üretkenliğinde artmasıdır.

Modern Yunanistan tarihi, 1900’lü yılların başında Yunanistan’dan Amerika’ya çok sayıda kişi göç etmesi ile de değişmiştir. Amerika’da çeşitli işlerde çalışan Yunanlılar, ana vatanlarına para göndererek veya mülk satın alarak ekonominin gelişmesine katkı sağlamıştır. Yunanistan’da yaşam şartlarının iyileşmesi ile halk; siyasi, sosyal reformlar talep etmiştir.

Yunanistan’da Balkan Savaşları

Yunanistan’da Balkan Savaşları, etnik Yunanlıların yaşadığı yerleri almak ve ülkenin toprak bütünlüğünü sağlayabilmek amacıyla yapılmıştır. Yunanistan Balkan Savaşları sonucunda Epir, Makedonya, Girit ve Ege Adalarının çoğunu kendi toprakları içerisine katmış ve toprak alanını neredeyse ikiye katlamıştır.

Birinci Dünya Savaşı ve Türk-Yunan Savaşı

Yunanistan, Birinci Dünya Savaşı’nın büyük bir çoğunluğunda tarafsız kalmayı tercih etmiştir. 1917 yılında savaşın bitimine yakın savaşa katılan Yunanistan, Müttefik Devletler’in yanında yer almıştır. Savaşı Müttefik Devletler’in kazanması ile kazanan tarafta yer alan Yunanistan’a, Rum halkının da yaşadığı İzmir’in verilmesi uygun görülmüştür. Osmanlı Devleti ile Müttefik Devletler arasında imzalanan Sevr Antlaşması’nın ardından Yunan birlikleri İzmir’i işgal etmiştir.

Mustafa Kemal Paşa önderliğinde toplanan Türk birlikleri ile Yunan birlikleri arasında 1923 yılına kadar savaş yapılmış ve nihayetinde Türk birlikleri galip gelmiştir. Türk birliklerinin Yunan birliklerine karşı galip gelmesi ile Yunan birlikleri İzmir’den çekilmek zorunda kalmıştır.

Türk-Yunan ilişkileri, 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından Kıbrıs Sorunu’na kadar iyileşme sürecine girmiştir.

Savaş Arasından II. Dünya Savaşı’na Kadar Yunanistan

Türk-Yunan Savaşı’nda Yunanistan’ın yenilmesi 1924 yılında askeri darbe yapılmasına neden olmuştur. Askeri darbenin ardından Yunanistan’da referandum düzenlenmiş ve referandumdan cumhuriyet lehine karar çıkmıştır.

1929 yılında yaşanan dünya çapındaki ekonomik kriz ve Türk-Yunan mübadelesi sonucunda gelen Rumlar, Yunanistan ekonomisinin kötüye gitmesine neden olmuştur. Yunanistan’da ekonominin kötüye gitmesi monarşi isteyen kesimin harekete geçmesine ve başarısız bir darbe girişiminde bulunmasına yol açmıştır. Yunanistan’daki başarısız darbe girişimininin sonucunda bir referandum yapılmasına karar verilmiştir. 1935 yılında yapılan referandum da %97,7’lik oy ile devletin yönetim şeklinin monarşi olmasına karar verilmiştir.

İkinci Dünya Savaşı’nın 1939 yılında başlaması ile Yunanistan, Müttefik Devletler yanında yer almıştır. Yunanistan 1940 yılında İtalyan tarafından saldırıya uğramış ancak saldırıyı geri püskürtmüştür. Yunanistan 1941 yılında ise Almanya tarafından saldırıya uğramış ve 1944 yılına kadar Almanya’nın işgali altında kalmıştır.

Yunan İç Savaşı (1944–1949)

Yunanistan İç Savaşı, 1946-1949 yılları arasında Yunanistan’daki sağ ve sol görüşlü gruplar arasında yaşanmış olan savaştır. İkinci Dünya Savaşı’nda hem İtalya’nın hemde Almanya’nın işgaline uğrayan Yunanistan’da, Alman işgaline karşı örgütler kurulmuştur. Bu örgütlerden en etkili olanları sol eğilimli Ulusal Kurtuluş Ordusu (ELAS) VE sağ eğilimli Hür Demokratik Yunan Ordusu (EDES)’dur. Yunan İç Savaşı’nın ilk aşamasıı, ELAS ve EDES örgütlerinin Yunanistan’da liderliği eline almak için çatışmaya başlaması ile gerçekleşmiştir. ELAS ve EDES güçlerinin siyasi kanatlarının anlaşma sağlayarak krallığın sisteminin geri gelmesi yönünde karar birliğine varması ile birinci aşama sona ermiştir.

Yunan İç Savaşı’nın ikinci aşamasında, iç savaş konusu Birleşmiş Milletlere taşınmıştır. Yunanistan’ın komşularından Bulgaristan, Yugoslavya ve Arnavutluk’un solcu çetelere destek vermesi savaşı uluslararası niteliğe taşımıştır. Yunan iç savaşının bitimi, ABD’de yayınlanan Truman Doktrini’nin etkisi ve Yugoslavya’nın sol çetecilere yardım etmeyi bırakması ile gerçekleşmiştir.

Yunan Makarios kimdir sorusu ise; Makarios’un 2. Dünya Savaşı’ndan sonra Kıbrıs ile Yunanistan’ı birleştirmeyi amaçlayan hareketin öncülerinden olduğu şeklinde cevaplanabilmektedir.

On İki Ada Yunanistan’a Ne Zaman Verilmiştir?

On İki Ada, Yunanistan’a 1947 yılında verilmiştir. 1947 yılında imzalanan Paris Antlaşması ile On İki Ada’nın hakimiyeti İtalya’dan Yunanistan’a geçmiştir.

Yunan adaları, Ege ve Akdeniz’de yer alan sayısı 1.200’ü geçik olan adalardır. Üzerinde yaşamaya müsait olan 166-227 arasında ada olduğu düşünülmektedir. Yunanistan hakimiyetine verilen On İki Ada, isminde olduğu gibi 12 adadan değil, daha fazla adadan oluşmaktadır.

Batı Bloku’nda Savaş Sonrası Gelişme ve Entegrasyon (1949–1967)

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünyanın doğu ve batı bloğu şeklinde ayrılmış ve NATO’YA üye olan Yunanistan Batı Bloku içerisinde yer almıştır. Yunanistan’ın Batı Bloku içerisinde yer alması, Yunanistan içerisindeki fikir ayrılıklarının sonlandırmamıştır. Yunanistan içerisindeki sağ ve sol görüşlü kesimler arasında fikir ayrılıkları daha da derinleşmiştir.

Soğuk Savaş yıllarında Yunanistan ekonomisi, ABD’nin Marshall Planı’ndan aldığı krediler yardımıyla büyümüştür. Yunanistan’daki ekonomik büyüme, sosyal ve siyasal gelişmeyi de beraberinde getirmiştir. 1952 yılında Yunanistan’da kadınlara oy hakkı tanınmıştır.

Yunanistan’da Askeri Diktatörlük (1967–1974)

Yunanistan’da askeri diktatörlük dönemi 1967-1974 yılları arasında yaşanmıştır. Yunanistan’da 1967 yılında ordu bir darbe ile sağ görüşlü hükümeti devirmiştir. Yunanistan’da hükümetin devrilmesi ile askeri cunta yönetimi kurulmuştur. Yunanistan’da monarşi, 1973 yılında kaldırılmıştır.

Yunanistan askeri gücü, 1974 yılında bir kez daha darbe yapmış ve bu darbe sonucunda Albay Ioannides, devlet başkanı olarak göreve gelmiştir. Kıbrıs işgali, askeri rejime duyulan memnuniyetsizlikler gibi olaylar sonucunda Yunan halkı 1974 yılında isyan etmiştir.

Üçüncü Yunanistan Cumhuriyeti (1974-günümüz)

Üçüncü Yunanistan Cumhuriyeti, 1974 yılında askeri rejimin sona ermesi ile kurulmuştur. Yunanistan’da 1974 yılında askeri rejimin sona ermesinin ardından bir referandum yapılmış ve monarşinin kaldırılması %69 oy üstünlüğü ile kabul edilmiştir. Monarşinin kaldırılmasının ardından, demokratik temellere dayanan bir cumhuriyet anayasası hazırlanmış ve yürürlüğe girmiştir.

Üçüncü Yunanistan Cumhuriyeti hükümetinin başına Andreas Papandreu ve kuruduğu PASOK (Panhellenik Sosyalist Hareketi) Partisi geçmiştir. Yunanistan, cumhuriyeti kabul etmesiyle, 1980 yılında tekrardan NATO’ya ve 1981’de Avrupa Birliği’ne üye olmuştur. Yunanistan 2001 yılında ise Avrupa Birliği’nin ortak para birimi euroyu kabul etmiştir.

Euro Bölgesi’nde Yunanistan

Yunanistan, Euro Bölgesi’ne 2001 yılında euroyu para birimi olarak kabul etmesi ile girmiştir. 2008 yılında dünyada yaşanan ekonomik kriz, Yunanistan’ın etkilemiş ve hükümet borçlarının artmasına yol açmıştır. Euro Bölgesi ülkeleri 2010 yılında şartlı olarak Yunanistan’a 110 milyar euro kredi vermiştir. Kemer sıkma politikalarının uygulanması şartı, Yunanistan’a verilen kredinin şartları arasındadır. Yunanistan 2015 yılında, IMF’ye kredi geri ödemesi yapamayan ilk gelişmiş ülke olmuştur. Derin bir ekonomik kriz yaşayan Yunanistan, borcunu uzun yıllar ödeyememiş ve alınan borç faizlerle birlikte 318 milyar euroya kadar çıkmıştır.

Yunanistan’da Tarihi Yerler Nerelerdir?

Yunanistan’da gezilebilecek tarihi yerler aşağıda listelenmiştir.

  • Olimpos Zeus Tapınağı
  • Atina Akropolisi
  • Apollo Epicurius Tapınağı
  • Poseidon Tapınağı
  • Asklepios Tapınağı
  • Knossos Sarayı
  • Delfi
  • Paleochrist ve Bizans Anıtları

Yunanistan’da gezilebilecek yerler; tarihi, milattan önceki Antik Yunan dönemi gibi dönemlere kadar uzanan yerlerdir. Yunanistan’da, Antik Yunan döneminden bu yana yıkılmadan ayakta kalmayı başaran tarihi eserler bulunmaktadır.

Paylaş: