Portekiz Din ve İnanç Yapısı Nasıldır?

Portekiz’de yaygın din ve inanç yapısı Hristiyanlık özellikle de Katoliklik üzerine kuruludur. Portekiz yasal ve siyasal açıdan seküler olsa da toplumsal yapı ve kültür söz konusu olduğunda Katoliklik yaygın bir etkiye sahiptir.

Portekiz’de kilise ve devlet resmi açıdan ayrıdır. Fakat Katolik Kilisesi bir takım imtiyazlara sahip olmakla birlikte, eğitim ve sağlık sistemi üzerinde de önemli bir role sahiptir.

Portekiz halkının 81%’i kendisini Roman Katoliği olarak tanımlamaktadır. Fakat dini pratikler söz konusu olduğunda ilgili nüfusun yalnızca 19%’u düzenli olarak dini törenlere katılmaktadır. Katolik inancı, Portekizliler için saf bir dini inanç olmaktan ziyade daha çok ulusal ve kültürel kimlik ile ilişkili bir olgudur. Dini inanç ve pratiklere bağlılık, demografik açıdan yaş ilerledikçe artmaktadır.

Portekiz çok göç almayan bir ülke olmakla ve tarihte Hristiyanlık dışı pratiklerin sıklıkla kısıtlanmasıyla homojen bir toplum yapısına sahip olmuştur. Dolayısıyla Portekiz’de çeşitli dinler görülse de yüzdeleri düşüktür. Portekiz halkının 81%’i Roma Katolikliği’dir, 3.3%’ü Hristiyanlığın diğer mezheplerine mensuptur, 0.6%’sı Yahudi ve Müslümandır. Ayrıca Portekiz halkının 6.8%’i herhangi bir dini inanca sahip olmadığını belirtirken, 8.3%’ü soruya cevapsız kalmaktadır.

Portekiz’de Görülen Dinler Hangileridir?

Portekiz’de hakim olan inanç Hristiyanlık olsa da, çeşitli dini ve geleneksel inançlar bulunmaktadır. Bahailik, Budizm, Hinduizm, İslam ve Yahudilik; Hristiyanlık dışında Portekiz’de var olan dini inançlardır.

1. Portekiz’de Hristiyanlık

Portekiz nüfusunun %81’i Katoliktir, %3.3’ü de Hristiyanlığın diğer mezheplerine mensuptur. Bu mezhepler Protestan ve Ortodoksluğun yanı sıra Mormonluğu da içermektedir. Fakat dini pratik bakımından yine yaygın bir biçimde gözlenmemektedirler.

Portekiz’de 200’den fazla kilise ve katedral vardır. Özellikle köylerde kiliseler göz dolduran bir konuma sahiptir ve özellikle koloni döneminden kalanlar çeşitli köy törenlerine ev sahipliği yapmaktadır.

Portekiz’deki en önemli kiliselerden ilki Fatima bölgesinde, Fatima Kutsal Alanı olarak adlandırılan bazilikadır. Lizbon’un 130 km kadar kuzeyinde yer alan Fatima’daki büyük meydana hakim konumda yer alan Fatima Kutsal Alanı’nın tamamlandığı tarih 1954’tür. Meydan aynı anda 1 milyon kişinin sığabileceği bir büyüklüğe sahiptir. Fatima Kutsal Alanı ile her yıl pek çok insanı misafir eden bir Hristiyan ibadet merkezidir.

Diğer önemli kiliselerin başında ise Portekiz’in başkenti Lizbon’da yer alan Mosteiro dos Jerônimos kilisesi gelmektedir. İnşaatı 100 yılda tamamlanan kilise Portekiz’in önde gelen sembollerinden biridir.

Portekiz’in bir diğer önemli kilisesi UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi’ne alınan Mosteiro da Batalha kilisesidir. Portekiz’in Leiria şehrinde yer alan kilise, gotik bir mimariye sahiptir.

Altın Kilise lakaplı Igreja de São Francisco kilisesi ise Portekiz’in Porto kentinde bulunmaktadır ve UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak kabul edilmiştir. Çeşitli tarihi olaylara tanıklık eden yapı asırlar boyu pek çok restorasyon çalışması geçirmiş ve bu nedenle mimari anlamda pek çok tarzı buluşturmuştur. Bu bağlamda neoklasik, barok, İslami ve gotik mimari akımlarını bir arada barındırmaktadır.

2. Portekiz’de Müslümanlık

Portekiz’de yaşayan Müslümanların sayısı 2020 verilerine göre 60.000 kişidir. Portekiz’deki Müslümanların çoğu Sünni mezhebine mensup olmakla birlikte, 10.000 kadar kişi de Şia mezhebine mensuptur.

Portekiz tarihinde pek çok medeniyete ev sahipliği yaptığı için, yönetim değiştikçe dini ve ideolojik yaklaşımların mimaride etkisi görülmektedir.. Eskiden Arap kontrolü altında olan Portekizde önemli camiler bulunmaktadır.. Aslına en sadık kalan örneklerden biri Mértola’da yer almaktadır. 12. yüzyılın sonlarına doğru kiliseye çevrilen Aljama mosque of Martulah camisinin güncel adı Church of Nossa Senhora da Anunciação’dır. Algarve’de bulunan Church of São Clemente (Loulé) isimli kilise, camiden dönüştürülen bir ibadet yeridir. Cami minarelerinin bazıları günümüzde hala var iken, çoğunluğu kilise çanı için kullanılmaktadır.

Tarihinde cami olup kiliseye çevrilen yapıların yanı sıra, Portekiz’deki Müslüman ibadetine açık olan camiler de mevcuttur. Bunların en bilineni 1985’te ibadete açılan ve Lizbon’da bulunan Lizbon Merkez Cami’dir (Mesquita Central de Lisboa).

3. Portekiz’de Musevilik

Portekiz’de Musevilik yaygın olarak Belmonte şehrinde görülmektedir. Zira Belmonte’de İbrani kültür ve gelenekleri 16. yy.’dan günümüze dek varlığını korumaktadır. Beit Eliahu Sinagogu, Portekiz’deki Museviler için önem arz etmektedir.

1496 yılında Portekiz’deki Museviler’in sınır dışı edilmesi üzerine, Museviler yurt dışına çıkarılmış, din değiştirmiş ya da gizli olarak inançlarını sürdürmüştür. İkinci Dünya Savaşı döneminde ise Portekiz, Nazi tahakkümünden kaçan sayısız Musevi’ye sınırlarını açmıştır. 1912’den bu yana ise Museviler’in Portekiz’de bulunması yasal olarak geçerlilik kazanmıştır. Portekiz’deki Museviler; Lizbon, Porto, Trancoso ve Belmonte’de ibadete açık sinagoglara sahiptir.

4. Portekiz’de Ateistlik

Portekiz nüfusunun %6.8’i kendini din dışı olarak tanımlamaktadır. Portekiz’deki ateist veya agnostiklerin çoğu kentli ve genç nüfustan oluşmaktadır. Yapılan araştırmalarda, kendini ateist veya agnostik olarak tanımlayan Portekizlilerin çoğunun dindar bir aileye özellikle de Roma Katolikliğini benimseyen bir aileye doğduğu verisine ulaşılabilmektedir. Ülkede ateizm veya agnostikliğe yönelmenin temel nedeni, Portekiz’de pek çok dini inanışın olması ve bireylerin hangisine yöneleceği konusunda kararsızlık yaşaması olarak gösterilmektedir.

Baruch Spinoza, Portekiz’den Yahudi olmaları nedeniyle kaçmak zorunda kalan bir ailenin çocuğu olarak Hollanda’da dünyaya gelmiş önemli bir filozoftur. Çağdaşları tarafından sıklıkla din düşmanı ve ateist olmakla eleştirilse de yapıtlarında tanrının varlığını reddetmemiştir.

5. Portekiz’de Deistlik

Portekiz’de deistlik yaygın olmayan dini inançlar arasında yer almaktadır. Portekiz’de deistlik yaygın olmamakla birlikte çıkış noktası ülkede yer alan çok çeşitli dinlerdir. Portekiz’de mevcut olan dinler pratik bakımından aktif bir biçimde deneyimlenmemektedir. Bu nedenle Portekiz’de deistlik de pratiklerden ziyade, içsel bir kabul olarak varlığını sürdürmektedir.

6. Portekiz’de Hinduistlik

Portekiz’deki Hinduistlerin çoğu Gucerat, Pencap ve Goalıdır. Portekiz’deki Hinduların çoğunluğu Lizbon’da yaşamaktadır, fakat Porto’da da Hinduizm inancını benimseyen kimselere rastlamak mümkündür. Portekiz’deki Hindu topluluğu yaklaşık 9.000 kişiden oluşmaktadır. Lizbon’da, Templo Hindu Radha Krishna isimli bir Hindu tapınağı da bulunmaktadır.

1990’lı yıllardan itibaren Portekiz’de Hinduizm’den bahsetmek mümkündür. Güney Asya’dan gelen Nepal kökenli Hinduların Portekiz’de yaşamaya başlamalarıyla, Hinduizm Portekize gelmiştir. Portekiz’de Hindular yaşasa da Hinduizm pratikleri yaygın bir şekilde uygulanmamaktadır.

Portekiz’de İnanç Hoşgörüsü Nasıldır?

2020 Uluslararası Dini Özgürlük Raporu’na göre, Portekiz din ve ibadet özgürlüğüne imkân sağlamakta ve din temelli ayrımcılığa karşı çıkmaktadır. Araştırmalara göre Portekiz halkının %89’u tüm dini grupların eşit haklara sahip olması gerektiğini savunmaktadır. Bu yönüyle Portekiz’in Batı Avrupa ölçeğinde inanç açısından en hoşgörülü ülkelerden biri olduğu öne sürülmektedir. Tarihi mirası nedeniyle Portekiz farklılıklarla ve yeniliklerle baş etme konusunda deneyimli olduğu için inanç konusunda da bir arada yaşamanın mümkün olduğu bir ülkedir.

Portekiz’de Laiklik Ne Kadar Güçlüdür?

Portekiz’de laiklik geçerlidir. Anayasaya göre devlet otoriteleri (istatistiksel veri toplama gayesi dışında) bireyleri dini inançları konusunda sorgulayamamakta, sorguladığı takdirde bireylerin cevap vermeyi reddetmesi suç teşkil etmemektedir. Kiliseler ve dini cemaatler devletten bağımsızlardır ve ibadetlerini yerine getirme konusunda özgürlerdir. Anayasa her dini cemaatin kendi öğretilerini yayması konusunda özgürlükçü bir yaklaşıma sahiptir. Anayasa, siyasi partilerin herhangi bir dini cemaatle doğrudan ilişkili olmasını yasaklamaktadır.

Portekiz’de anayasa ve hukuk inanç özgürlüğünü güvence altına almak için bir takım oluşumlar kurmuştur. CLR çeşitli dinlerden temsilcilerin bulunduğu bir oluşumdur. Katolik, Müslüman, Musevi, Hindu ve Budist üyelerin olduğu oluşum meclis ve hükümet için isitşari bir organdır. CLR nefret söylemi, misyonerlik faaliyetlerinin engellenmesi, dini grup üye ve liderlerinin aşağılanması, dini yapılara zarar verilmesi, ibadetin kısıtlanması gibi durumlarda Portekiz Cumhurbaşkanı, meclis ve hükümet yetkilileri olmak üzere tüm otoriteleri eyleme çağırmaktadır. Diğer bir yasal oluşum ise ACM olup, misyonu dini hoşgörüyü her koşulda savunmaktır. ACM; renk, ırk, etnik ve din temelli aidiyetlere yönelik ayrımcılıkla mücadele eder, kültürler ve dinler arası etkileşimi güçlendirir.

Portekiz’de Din ve İnanç Sosyal Yaşamı Nasıl Etkiler?

Portekiz’de dini inanç, sosyal yaşamı doğrudan etkilememektedir. Çünkü dinler ve kültürlerin bir arada yaşamasına imkan sağlayan tarihsel bir miras ve yasal düzenlemeler söz konusudur. Dini inançlar pratikten ziyade kimlik ve aidiyet pekiştireci olarak benimsendiği için gündelik yaşamda görünürlüğüne sık rastlanmamaktadır. Portekiz’de din sosyal yaşamda kültürle iç içe bir biçimde varlığını sürdürmektedir.

Dini inanç bakımından Katolikliğin ağır bastığı bir yapı Portekiz nüfusu içerisinde baskındır. Bununla birlikte Katoliklik dışında çeşitli din ve inanışlar çrtok sayıda mensup içermemekle birlikte Portekiz’de varlığını özgür bir biçimde sürdürmektedir.Portekiz’de var olan din ve inanç sistemleri, aidiyet ve kimlik hissini pekiştiren kuvvetli bir kültürel unsurdur. Portekiz’de yaşam dini açıdan avantajlıdır çünkü dini özgürlükler devlet güvencesindedir ve yasal olarak ayrımcılığa karşı çıkılmaktadır.

Paylaş: