kanadalı yazarlar ve kanada edebiyatı

Kanadalı Yazarlar ve Kanada Edebiyatı

Kanada edebiyatı uzun yıllar maruz kaldığı sömürge yönetimi nedeniyle başta İngilizler ve Fransızlar olmak üzere sömürge devletlerinin kültürlerini satırlara taşımış bir edebiyat kültürüdür.

Kanada edebiyatı, Kanada’da bulunan etnik grupların seslerini duyurmaya başlamasıyla son yıllarda edebiyatında farklı kültürel değerleri bir arada ya da ayrı ayrı eserlerinde barındırmaya başlamıştır. Bazı Kanada yazarları, kurgularının çarpıcı derinliği ya da Kanada’nın etnik kökenlerine verdiği değer ile gün yüzüne çıkmaktadır.

Kanada Edebiyatı Dönemleri Nelerdir?

Kanada edebiyatı dönemi tarih içerisinde Kanada’ya gelen Avrupalılar ile gelişmiştir. Kanada edebiyatı dönemleri aşağıda detaylı olarak incelenmiştir.

1. Yerli Kanada Edebiyatı Dönemi

Kanada’nın yerli halklarının çeşitli kültürel temaları ve her etnik grubun kendi edebiyatı, dili ve kültürü vardır. Kanada’daki etnik grupların özgün kültürleri dolayısıyla “Yerli Kanada Edebiyatı” terimini kullanmak yanlış kaçacaktır, çünkü Kanada’nın genele atfedilebilecek bir edebiyatı yoktur.

2. Fransız-Kanada Edebiyatı Dönemi

Başlarda Fransız sömürgesi altında kalan Kanada halkının edebiyatı Fransız-Kanada edebiyatı döneminde büyük ölçüde Fransız edebiyatından etkilenmiş, Kanada yerliler öznel seslerini bulamamıştır. Fransız-Kanada edebiyatı döneminde Kanada’nın ilk kütüphanesi kurulmuş, Aşağı Kanada Kütüphanesi olarak bilinen Kanada’nın ilk kütüphanesi o dönemde zor bulunan bazı ilim ve bilim konularında kitaplar bulundurmuştur. 1802 yılında kurulan Aşağı Kanada Kütüphanesi, 1849 yılında bir grup insan tarafından yakılmış, kütüphanenin içindeki eserler kül olup Kanada halkının ellerinden kaymıştır. Fransız-Kanada Edebiyatı döneminin ilk kurgusal eseri Philippe-Ignace-Francois Aubert de Gaspé tarafından yazılan L’influence d’un livre’dir.

3. Konfederasyon Öncesi Kanada Edebiyatı Dönemi

Kanada bağımsızlığını kazanıp resmi bir ülke olarak tanınmaya başlanmadan önceki dönem, Konfederasyon öncesi Kanada edebiyatı dönemi, bazı edebiyat eleştirmenleri tarafından sömürge edebiyatı dönemi olarak da bilinmektedir. Konfederasyon öncesi dönemde sürekli sömürge altında kalan Kanada halkı, Kanada edebiyatını kendi sesini değil himayesinde olduğu ülkenin sesinde vermiştir. Konfederasyon öncesi Kanada edebiyatı döneminin ilk Kanada halkının sesine sahip yazarlarından biri olarak değerlendirilen Thomas Chandler Haliburton, Kanada’nın konfederasyonundan yalnızca iki yıl önce hayata gözlerini yummuştur.

4. 1867 Sonrası Kanada Edebiyatı Dönemi

Konfederasyondan sonra kendi sesini duyurma arayışına giren Kanada edebiyatçıları, eserlerini daha çok Kanada’nın doğal güzelliklerini anlatan temalar üzerine kurmaya başlamıştır. 1876 sonrası Kanada edebiyat döneminde Konfederasyon Şairleri olarak bilinen bir grup şair ortaya çıkmış ve Kanada’nın doğa temalarını şiirlere dökmeye başlamıştır; Konfederasyon Şairleri grubuna Isabella Valancy Crawford, Frederick George Scott ve Francis Sherman gibi Kanadalı şairler dahildir. Kanada’nın ünlü çocuk romanı Yeşilin Kızı Anne, L. M. Montgomery tarafından konfederasyon sonrası dönemde yazılmıştır. II.Dünya Savaşı’nın ardından, Mavis Gallant, Mordecai Richler, Norman Levine, Margaret Laurence ve Irving Layton gibi yazarlar da edebi eserleriyle sahneye katılan sayısız Kanadalı edebiyatçıdan biri olmuşlardır.

5. Çağdaş Kanada Edebiyatı Dönemi

Çağdaş Kanada Edebiyatı döneminde sadece Kanadalılar değil, Kanada’da yaşayan diğer etnik gruplar da gün yüzüne çıkmakta ve kendi kültürlerini Kanada edebiyatı altında sayfalara dökmektedirler. Çağdaş Kanada Edebiyatı döneminin en bilinen edebiyatçıları Margaret Atwood, Alice Munro, Lawrence Hill, Anne Carson, Carol Shields, Jamie Reid ve George Elliott Clarke’dir.

Kanada Edebiyatından Önemli 5 Kitap Nedir?

Kanada Edebiyatı içinde, dünya genelinde yarattıkları etkiyle öne çıkan beş kitap vardır; Kanada edebiyatının önemli beş eseri Lucy Maud Montgomery’nin yazdığı Yeşilin Kızı Anne, Joseph Boydan’ın yazdığı The Orenda, Margaret Atwood’un yazdığı Damızlık Kızın Öyküsü, Yann Martel’in yazdığı Pi’nin Yaşamı ve Michael Ondaatje’nin yazdığı İngiliz Hasta kitaplarıdır.

Anne Of Green Gables – L. M. Montgomery

Lucy Maud Montgomery 30 Kasım 1874 tarihinde Kanada’da doğmuş ve 24 Nisan 1942 yılında Kanada’nın Ontario eyaletinde vefat etmiş Kanadalı bir edebiyat yazarıdır. Kanadalı yazar Lucy Maud Montgomery tarafında 1908 yılında yazılan Yeşilin Kızı Anne, 320 sayfalık bir çocuk kitabıdır. Yeşilin Kızı Anne, yaşlı bir çift tarafından evlat edilip onlarla yaşamaya başlayan yetim bir kızın duygusal hikayesini anlatır; Karakterlerin sempatikliği ve hikâyenin cana yakın anlatım tarzı, Kanada edebiyatının en gözde çocuk kitaplarından biri olan Yeşilin Kızı Anne’nin dünyaca bir üne ulaşmasını sağlamıştır.

The Orenda – Joseph Boyden

Joseph Boyden 31 Ekim Kasım 1966 tarihinde Kanada’nın Ontario eyaletinde doğmuş bir edebiyat yazarıdır. Kanadalı yazar Joseph Boyden tarafında 2013 yılında yazılan The Orenda, 490 sayfalık bir kitaptır ve Joseph Boyden’in Kuş Üçlemesi’nin üçüncü kitabıdır.

The Orenda, kitaptaki bir kabileden bir kızın kaçırılmasının ardından çıkan savaşı ve içine düşülen sosyal, politik, manevi kargaşaları konu alır; The Orenda kitabı, üzerine düşünülmüş ve sıkı bir araştırmanın ardından kaleme alınmış kurgusuyla Kanada halkının en sevilen kurgusal romanları arasına girmiştir.

The Handmaid’s Tale – Margaret Atwood

Margaret Atwood 18 Kasım 1939 tarihinde Kanada’nın Ontario eyaletinde doğmuş bir edebiyat yazarıdır. Kanadalı yazar Margaret Atwood tarafında 1985 yılında yazılan Damızlık Kızın Öyküsü, 314 sayfalık distopik bir kitaptır.

Damızlık Kızın Öyküsü, kadınların tüm haklarının ellerinden alındığı bir dönemde devletin ve askeri kuvvetlerin kadınları hizmet ve üreme için esir tuttukları distopik bir evreni konu alır; Damızlık Kızın Öyküsü, özellikle feminizm edebiyatında önemli yere sahip olan önemli bir Kanada edebiyat eseridir.

Life of Pi – Yann Martel

Yann Martel 25 Haziran 1963 tarihinde İspanya’nın Salamanca şehrinde doğmuş Kanadalı bir edebiyat yazarıdır. Kanadalı yazar Yann Martel tarafında 2001 yılında yazılan Pi’nin Yaşamı, 460 sayfalık bir fantastik macera kitabıdır. Pi’nin Yaşamı kitabı, geçirdiği gemi kazasından sonra bir Bengal kaplanıyla cankurtaran botunu paylaşan Pi isimli Hintli bir çocuğu konu alır; Pi’nin Yaşamı kitabı ilgi çekici hikayesi ve samimiyetiyle Kanada ve Kanada dışında büyük üne kavuşmuştur.

The English Patient – Michael Ondaatje

Michael Ondaatje 12 Eylül 1943 tarihinde Sri Lanka’nın Colombo eyaletinde doğmuş Kanadalı bir edebiyat yazarıdır. Kanadalı yazar Michael Ondaatje tarafında 2006 yılında yazılan İngiliz Hasta, 320 sayfalık bir kitaptır. İngiliz Hasta kitabı İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarında baş başa veren ve birbirinden ilginç geçmişleri olan dört kişinin beraber geçirdiği vakti konu alır; Kanadalı yazar Michael Ondaatje’nin elinden çıkan edebiyat eseri İngiliz Hasta, çarpıcı hikayeleri sebebiyle insanların okuma listesine yerleşerek 38 farklı dile çevrilmiş ve dokuz Oscar ödülü kazanmıştır.

Önemli Kanada Yazarları Kimlerdir?

Margaret Atwood

Margaret Atwood 18 Kasım 1939 tarihinde Kanada’nın Ontario eyaletinde doğmuştur; Margaret Atwood’un en önemli eserleri Damızlık Kızın Öyküsü, Kör Suikastçı, Antilop ve Flurya, Evlenilecek Kadın ve Ahitlerdir. Kanadalı yazar Margaret Atwood özellikle feminist edebiyata olan katkıları ile öne çıkan önemli bir edebiyatçıdır.

Lucy Maud Montgomery

Lucy Maud Montgomery 30 Kasım 1874 tarihinde Kanada’nın Toronto şehrinde doğmuş ve 24 Nisan 1942 yılında Kanada’nın Ontario eyaletinde vefat etmiştir; Lucy Maud Montgomery’nin en önemli eserleri Yeşilin Kızı Anne, 221B, Bir+Bir Express, Çamlıca Çocuk ve Çeto Çocuktur. Lucy Maud Montgomery, kaleme aldığı sıcak kurgular ve okurun içine işleyen anlatım tarzıyla Kanada’nın en önemli çocuk kitabı yazarlarından birisi haline gelmiştir.

Douglas Coupland

Douglas Campbell Coupland 30 Aralık 1961 tarihinde Almanya’nın Baden-Söllingen bölgesinde doğmuştur; Kanadalı yazar Douglas Campbell Coupland’ın en önemli eserleri Oyuncu 1, Mikroserfler, Hey Nostradamus ve X Kuşağı’dır. Douglas Campbell Coupland, çağdaş Amerikan kültürünü gözlemleyip Kanada edebiyat eserlerine yansıtma becerisi ve X Kuşağı terimini popülerleştirmesi ile ün salmış bir edebiyatçıdır.

Robertson Davies

William Robertson Davies 28 Ağustos 1913 tarihinde Kanada’nın Ontario eyaletinde doğmuş ve 2 Aralık 1995 tarihinde Kanada’nın Orangeville şehrinde vefat etmiştir; William Robertson Davies’in en önemli eserleri Robertson Davies’in Bir Yarısı, Hikâye Anlatıcıları İle İlgili Hikayeler, Robertson Davies’in Coşkusu ve Depthford Üçlemesidir fakat ne yazık ki kitapları henüz Türkçeye çevrilmemiştir. William Robertson Davies, Kanadalıların geri kafalılığı ve dar görüşlülüğü olarak nitelendirdiği özellikleri hakkında yaptığı gözlemler ve kâğıda döktüğü metinlerle dikkat çeken bir yazardır.

Joseph Boyden

Joseph Boyden 31 Ekim 1966 tarihinde Kanada’nın Ontario eyaletinde doğmuştur; Joseph Boyden’in en önemli eserleri The Orenda, Üç Günlük Yol, Wenjack ve Siyah Ladin İçinden’dir. Joseph Boyden’in kitaplarındaki ana tema Kanada yerlilerinin yaşamı ve onların kültürleridir. Kanadalı roman ve kısa hikâye yazarı olan Joseph Boyden, hikayelerinin üzerine düşüşü ve yaptığı derinlemesine araştırmalarla da bilinir.

Kanada Kültürü Kanada Edebiyatını Nasıl Etkilemiştir?

Kanada kültürü, yıllarca Amerikan, İngiliz ve Fransız kültürleriyle etkileşim altında kalmış bir kültürdür; dolayısıyla Kanada edebiyatında bu kültürlerin izlerini görmek mümkündür.

Kanada yerlilerinin asıl kültürleri ve Kanada’da ikamet eden birçok farklı etnik grup ise son yıllarda birçok konuda olduğu gibi Kanada edebiyatını kendi kültürleriyle harmanlamaya ve Kanada edebiyatında kendi kültürel özelliklerini belirgin hale getirmeye başlamışlardır. Avrupa ve Amerika’nın yanı sıra Kanada kültürü izlediği göçmen politikalarıyla da çeşitlilik içerir.

Kanada’ya Gidecekler için Edebiyat Müzesi Önerileri

Kanada’ya gidecekler için önerilebilecek bazı önemli kütüphane ve edebiyat müzeleri aşağıda verilmiştir.

  • Kanada Kütüphane ve Arşivleri
  • Hailfax Merkez Kütüphanesi
  • Strathcona İlçe Kütüphanesi
  • Mississauga Merkez Kütüphanesi
  • Whistler Halk Kütüphanesi
  • Kanada Ulusal Galerisi

Kanada’daki beşerî ve mimari güzellikler her yıl, Kanada vizesi alan binlerce turistler tarafından ziyaret edilmektedir.

Paylaş: